Inspiratie

Wanneer ik onderweg ben naar Rotterdam en de dynamische haven zie, ervaar ik hoe bestuurders en ondernemers ooit kansen zagen én benutten om iets groots te creëren.

Het besluit om in 1872 de Nieuwe Waterweg aan te leggen, gaf Rotterdam een enorme economische impuls en opende de weg naar internationale groei. Tegelijkertijd werden er ook keuzes gemaakt om waardevolle landschappen, zoals het oer-Hollandse Midden-Delfland, te behouden. Die balans tussen ontwikkelen en beschermen voel je als je daar langs vaart.

Voor mij is dat iedere keer opnieuw een bijzondere ervaring — een krachtig voorbeeld van visie, lef en verbinding. Die inspiratie deel ik graag met je.

Foto galerij start vanzelf

Vanuit mijn ervaring als bestuurder en adviseur schrijf ik reflectieve columns over openbaar bestuur, leiderschap en maatschappelijke vraagstukken. Daarin verbind ik praktijkervaring aan duiding van organisatiecultuur, vertrouwen en publieke verantwoordelijkheid.

Inspiratie artikel april 2026

Tussen gezag, taal en werkelijkheid

Bedreiging, agressie en intimidatie richting bestuurders en volksvertegenwoordigers zijn volstrekt onacceptabel. Daar mag nooit discussie over bestaan. Mensen die zich inzetten voor het openbaar bestuur moeten hun werk veilig kunnen doen.

Maar ik vraag mij inmiddels wel af wat woorden als “we staan allemaal achter hen” nu daadwerkelijk betekenen in de praktijk.

Toen ik als burgemeester zelf bedreigd werd, stond ik namelijk een behoorlijke tijd grotendeels alleen. Alleen als slachtoffer, maar tegelijkertijd ook alleen als gezaghebber. Juist die combinatie maakt het ingewikkeld. Van een burgemeester wordt verwacht dat hij rust bewaart, verantwoordelijkheid neemt en doorgaat, terwijl er achter die ambtsketen ook gewoon een mens zit.

Wat mij daarnaast opvalt, is dat in het openbaar bestuur steeds vaker stevige taal wordt gebruikt. Bestuurders die uitstralen dat ze zich niet laten intimideren, dat er “doorgepakt” gaat worden of dat weerstand maar moet wijken voor uitvoering. Begrijpelijk misschien, maar het echte werk zit wat mij betreft veel verder daarvoor.

Goed bestuur begint bij aanvoelen wat er leeft voordat spanning escaleert. Niet pas reageren als de vlam in de pan slaat, maar eerder zien hoeveel rek er nog in het elastiek zit. In straten, dorpen en wijken is vaak allang zichtbaar wanneer vertrouwen afneemt en onvrede zich opstapelt.

Juist dossiers als asiel en opvang laten zien dat maatschappelijke acceptatie niet simpelweg een kwestie is van verdelen over Nederland. Achter beleid zitten gevoelens van rechtvaardigheid, leefbaarheid en het idee serieus genomen te worden. Wie dat onderschat, loopt het risico dat de afstand tussen overheid en samenleving steeds groter wordt.

Daar komt bij dat afspraken die worden gemaakt ook daadwerkelijk nagekomen moeten worden. Vertrouwen in bestuur staat of valt immers met voorspelbaarheid en betrouwbaarheid in uitvoering.

En het is ook belangrijk om te zeggen: vluchtelingen mogen niet over één kam geschoren worden. Opvang is in de kern goed mogelijk, maar vraagt wel om realisme over de situatie van mensen zelf én over wat er lokaal nodig is om het werkbaar te maken.

Dat betekent ook dat je verder moet kijken dan alleen huisvesting. Door mensen te betrekken bij activiteiten, werk en het dagelijks leven ontstaat perspectief en zingeving. Dat helpt zowel de nieuwkomers als de omgeving waarin zij terechtkomen. Dat is wezenlijk anders dan mensen langdurig wegzetten in tijdelijke locaties op afgelegen plekken zonder echte deelname aan de samenleving.

Ook de inzet van politie en ME zou je alleen moeten zien als iets wat past in het uiterste stadium van escalatie, wanneer het bestuurlijk en maatschappelijk al ernstig is misgelopen. Niet als instrument om gezag te tonen, maar als signaal dat eerder ingrijpen, dialoog en afstemming onvoldoende hebben gewerkt. In de praktijk zie je bovendien dat een zichtbare en stevige inzet van ME vrijwel altijd extra spanning kan oproepen en soms juist relschoppers aantrekt, wat het risico op escalatie verder vergroot.

Toch vraagt juist de manier waarop we daarover communiceren om zorgvuldigheid. Stoere taal kan al snel een rode lap op een stier worden. Het vergroot in mijn ogen eerder de afstand tot de samenleving dan dat het bijdraagt aan begrip of rust. Ook zou je je kunnen afvragen of bestuurders hun verhaal steeds via de beeldbuis moeten willen vertellen. Misschien zit de echte kracht juist vaker in het werk op de achtergrond, in het gesprek en in het herstellen van vertrouwen buiten de camera’s om.

Maatschappelijke spanning herken je zelden achter een bureau op een gemeentehuis of ministerie alleen. Die zie je in wijken, op straat, in gesprekken met inwoners en in de kleine signalen die zich niet altijd laten vangen in rapportages of beleidsnotities.

Dat maakt ook de vraag relevant hoe we het samenspel tussen rijk en lokaal bestuur beter kunnen inrichten. Wat mag een burgemeester in zo’n context eigenlijk concreet van het rijk verwachten? En wat mag je verwachten van de commissaris van de Koning of de minister van Binnenlandse Zaken als het gaat om ondersteuning, rugdekking en het tijdig duiden van oplopende spanning?

Misschien nog belangrijker: hoe zorgen we ervoor dat dit geen hiërarchische keten blijft, maar een vorm van wederzijds waarnemen en elkaar versterken wordt. Niet alleen in crisismomenten, maar juist in de fase daarvoor, waar het verschil wordt gemaakt.

De kwaliteit van bestuur wordt niet bepaald op het moment van crisis, maar in de fase waarin je nog kunt voorkomen dat het een crisis wordt.